Franz Kafka'nın `milena'ya mektuplar'da, "en çok seni seviyorum diyorum ama gerçek sevgi bu değil sanırım, sen bir bıçaksın, ben de durmadan içimi deşiyorum o bıçakla dersem, gerçek sevgiyi anlatmış olurum belki..." dediği kadın...

Milena, Kafka'nın yazdıklarını çekçe'ye çeviriyordu. 1920 yılında mektuplaşmaya başladılar. kafka o sıralar, ciğerlerinin tedavisi için meran'da, milena ise viyana'daydı. birbirlerini görmeden yazılan ve önce dostça sözlerle dolu olan mektuplar, bir süre sonra tutkulu ve garip bir aşkı yansıtmaya başladı. aralarındaki mektuplaşma üç yıl sürdü ve bu süre içinde iki (bazı yazarlara göre üç) kere birbirlerini görebildiler. kafka'nın yoğun iç çatışmaları, hezeyanları, karmaşık dünyası ve günden güne bozulan ruh sağlığı bu mektuplara olağanüstü yalın ve şiirsel bir biçimde yansımıştır.

kafka, büyük günahların pençesinde kıvrandığını düşünür, bu düşünce beynini kemirir, kendini suçlar, üzülür, ama gene de özlerdi milena'yı. çünkü, hayatının bu döneminde, milena'ya olan bağlılığın o'nu ayakta tutan en büyük etken olduğunun bilincindeydi.

not: milena, o sıralarda evliydi, kafka da nişanlı.
__________________________________________________

Milenaya Mektuplardan bir kaç alıntı:

İki gün bir gecedir yağan yağmur dindi az önce,belki geçici bir süre için,olsun,yine de kutlamaya değer.Ben de size yazarak yapıyorum bunu...
.
.
Yüzünüzdeki hiçbir ayrıntıyı açık seçik anımsayamayışım aklıma geldi şu an.Ancak cafedeki masalar arasından yürüyüp gidişiniz,boyunuz bosunuz,üzerinizdeki giysi hala gözlerimin önünde.
Meran,nisan 1920

..Yine de zaman zaman bahçenin yarı gölge bir köşesinde bir şezlong sizin için hazır dursun isterdim,elinizin altında da 10 bardak süt..
Meran,nisan/mayıs 1920

Günler öyle kısa ki!Sizi düşünür,sonra birkaç küçük işi aradan çıkarayım derken bir de bakıyorum sona ermiş,geçip gidivermişler bir solukta.Gerçek Milena'yazmak için birazcık zaman ya kalmış ya kalmamış.Asıl gerçek Milena'ya değil,o bütün gün burada çünkü,odamda,balkonda,bulutların içinde...
.
.
...hiçbir şeye el sürmedim,yazmak bile içimden gelmedi,okudum yalnızca,mektubunuzu,yazılarınızı dönüp dönüp okudum,yazılmış olmak için yazılmadıklarını,bir insana giden yolda bir çeşit yol gösterici nitelik taşıdıklarını düşünerek okudum bunları;öyle bir yol ki insan ilerler sürekli,ilerledikçe de kendini daha bir mutlu hisseder,derken bir an gelip ayrılır,hiç de olduğu yerden ileri gitmediğini,kendi labirenti içinde dönüp durduğunu anlar,ancak şimdi daha bir telaşlı,zihni daha karışık durumdadır..

Hayatını, birbiri ardına geçen gün doğumlarını gün batımlarına ekleye ekleye adeta bir mecburiyetmiş gibi yaşayan bir insan için, dünya kesinlikle tahammül edilemez bir yer olur. Böylesi bir dünyada böylesine mecbur edilmiş bir yaşamı sürdürebilmek ise hiç kuşkusuz hem dünyayı hem de yaşamı kişisel bir mesele haline getirir ve insan varlığı er yada geç gitmekle kalmak arasında salınan bir inadın cenderesine sıkışıp kalır…

Bununla beraber dünyasıyla mecburiyetinin o gayrimeşru beraberliğinden doğurduğu inadı ne kadar güçlü olursa olsun fazlaca bir işe yaramaz ve insan ne anasına ne de babasına hayrı dokunmayan yabanıl bir evlat gibi büyüyen bu inatla, başından sonuna kadar gitmek zorunda olduğu hayat çizgisi üzerinde öyle bir noktaya gelir ki, anlamla anlamsızlığın birbirine değdiği bu noktada ise bir anda bütün geriye dönüş umutları tek tek silinir ve kanarlarına çarpıla çarpıla yaşanan dünyanın karanlık odalarında yönünü şaşırmış, çaresiz ve sessiz bir çığlık yankılanır…

‘…Dünyanın acılarından uzak tutabilirsin kendini, böyle yapmakta özgürsün ve senin doğana kalmıştır bu, ama kaçınabileceğin bir acı var ise, işte buda belki bu uzak tutuştur…’
Aslında ulaşılmak istendiği kadar da ulaşılmaması gerekene doğru güçsüz adımlarla yola çıkan bir insanın çığlığıdır bu…
Oysa yolculuk başlamış, geri dönüşü olmayan o meşum noktaya kadar gelinmiş ve gereklilik çemberi tamamlanmıştır.
Öyle doğduğu yada öyle olduğundan olsa gerek, bu insan için artık ne kadar yuvarlatılırsa yuvarlatılsın tamamen kişisel ve köşeli bir dünya söz konusudur.
Kendi ‘Yargı’sını kendisi yapan ama ‘Dava’sını başkalarının yürüttüğü bu adam için bu köşeli dünyanın öteki adı ise ‘Çöl’ dür artık ve kırk yıldır kıvrana kıvrana yaşanan ve gidilemeyesi ‘Kenan’ a varmak için terk edilmesi gereken son topraktır belki de…
Sorun ise sadece ‘Çöl’de yada dile düşen bu çöle içkin acı da değil, dışarıda da bir ‘Kenan’ın olmayışındadır…
Kenarları aşı(n/l)arak dışına çıkılan bu çöl’ün öte tarafında da kala kala sadece bir çöl anlatısı kalmıştır, ki; belki de asıl ‘Kenan’ şeytana hizmetin bedeli olarak, zoraki yaşamdan çalınıp ateşler içinde dile gelen bu yazınsal uğraşın ta kendisidir…

I

İnsan yaşamının ve doğal olanın sanat yapıtının kurgusal gerçeğine dönüştüğü karmaşık anlatısında insana, en ince ayrıntısına kadar ışıklandırılmış fakat içinde yer aldıkları bağlamı karanlıkta bırakan bir dizi resim sunar Kafka.
Sanki de yaşadığı dünya ile kurgusal evreni arasında bir köprü kurmak istemiş gibidir. Bu yüzden de yapıtını ne sadece bir roman, ne sadece bir destan nede eğretilemelerle dolu soyut bir çabanın ürünü olarak değerlendirmek pek kolay değildir.
Herkesin nasıl olupta hissedemediği bir gerçeği görmüş, bunu açık etmek için de ‘…çünkü sana yoksunu olduğun şeyi değil, bir şeyin yoksunu olduğunu göstermek istiyorum…’ diyerek kendine ve yazma eylemine özgün ve tehlikeli bir ihbarcılık kazandırmıştır.
Bunun içinde yaşamaya mecbur edildiği dünyaya benzeyen bir başka dünya yaratmış ve miadının ne zaman dolacağı kestirilemeyen bir zamanın başlıca özelliği durumundaki metafizik duyganlığın tüm inceliklerini de bu dünyaya doldurmuştur.
Kafka’nın gizlendiği gerçek ve tahammülü zor dünyanın cana batan coğrafyasındaki çok sayıda görüntüden oluşturduğu bu kurgusal dünya ise gözlemlenebilir gerçeklikten – asla arkaik yada sonrasız olmayan ama en ileri ölçüde de modern ve anımsanabilir- bir gerçeklikten kaynaklanan sahih bir şiir gibidir…

II

İnsanın elinden kayıp giden ve başına buyruk devinimlerle değişen nesnelerin dünyasıdır Kafka’nın dünyası. Ve bu dünya üzerinde Kafka için belirleyici olan, yoğun görüntü ile özenle betimlenmiş arıntıdan oluşma bir bütün yada insana yazının hışırtılarını algılatan, yoğunlaştırılmış bir düzyazının benzeştiği nesnel ve sezgisel gerçekliğin dolayımsız bir algılanışı, nesneleşen gerçeğin cansız bir araca dönüşmesi ve her iki dünyada da olup biten herşeyin nesne kalıbında donup katılaşmasının açık seçikliğidir.
Adsız ve basamaklı bir dünyadır Kafka’nın dünyası. Ne anlamsız nede saçmadır, yapıtında anlamsız ve saçma olan ise insanın böylesi bir dünyada benliğini yitirerek ‘şey’ kişiliksiz ve garip bir ‘şey’ haline gelmesidir. Birey sonu belirsiz bir savaşımda yenik düşmüş, içinde tikel ve genel bir sorunun acıyla yer aldığı bir toplumu göğüslemiş ve beyhude yere bu toplum içerisinde kendisine bir yer bulup, onu anlamlı bütünlüğü içerisinde yakalamaya çalışmıştır.
Anlamsızlığın Kafka’nın dünyasındaki yeri anlaşılamazlıkla belirlenmiştir
Bu anlaşılamazlıktır ki, ‘Amerika’ dan ‘Dava’ya kadar bütün yapıtının ve asıl derinliği barındıran hikayelerinin anlamıdır aynı zamanda…

III

Kafka’dan önce çoğunlukla bütün boyutlarıyla insan yaşamı, gündelik hayat ve bu hayatla bağlantılı kişiler, kurumlar ve ilişkiler insanın insanla ve toplumla arasında çıkan çatışmaların baş gösterdiği birer olgu olarak ele alınmalarına rağmen Kafka’da bu kişi, toplum ve kurumlar kendi içkinliklerine uygun birer mekanizma gibidir…
Bu mekanizma içerisinde süregelen kalıp davranışlar, kurallar ve yasalarda koyu bir bilinemezliğin gizleriyle sarılıdır. Bilinmeyenin arayışına dönük bir çabanın serimlendiği Kafka’nın bütün eserlerinde kahramanlarının gerçekliği de bu yüzden tartışmalıdır. Kahramanlarını yaşamsal gerçeklik içerisinde adeta ezim ezim ezildikleri halde hiçbir şey anlamadıkları koskoca bir dünya da karakterize eden Kafka bazen de onları gülünç hallere sokarak hem insanlar karşısındaki sorumluluğunu hem de metafizik sorumluluğunu derinden duyan, yaşadığı dünyaya karşı kayıtsız kalmakla kendini kabahatli hale getiren bir doğuştan suçlu ruh’un – büyük ölçüde de kendi ruhunun – savaşını anlatmaktadır.
Kuralları baştan belirlenmiş bir dünya ve yaşam karşısında dondurucu bir ürperişle gerçekleşen bu savaş onun bu katılaşmış dünyanın kasvetli koridorlarında belli belirsiz dolaştırdığı ironik tavrıyla şekillenen ve konuya bağlı olamayan bir neşeyi de içerir.
Daha çok kullandığı kelimelerin apaçık ve pırıl pırıl pırıldamasından kaynaklanan bu neşe de çoğunlukla üzgün ve istihza dolu bir gülümsemeye benzer.
Max Brod’un üzgün bir kalple neşeli bir zihne sahip olduğunu söylediği Kafka bütün bu halleriyle de sanki de iyilik, merhamet, şefkat gibi duyguları acı bir alayla çarpıştırarak biraz da ‘Pascal’lık yapar
İnsanı buruk bir gülümsemenin karanlık ve dönüşü yok labirentlerine götüren bu ironi onun acıklı ile gülünç olanı ustaca birleştirebilen bir başka yönünü de ortaya koyar böylelikle. Yinede onun bu yönü, Deleuze-Guattari’nin şizoanalizi edebiyata uyguladıkları çalışmalarında söyledikleri gibi Kafka’yı epey politik ve bir o kadar da neşeli bir yazar olarak tanımlamaya yetmez. Aksine onun neşesi ‘sosyal makina’nın tekerlerini ve frenlerini kabaca tamir edip, onu aşırı derecede yükleyen bir deneycinin neşesinden çok tekerleri belirsiz bir yöne döndürülmüş ve onun istenci dışında hareket ettirildikten sonra sonra da aniden frenlenmiş bir ‘sosyal makina’ karşısında yüce bir üslup sahibinin dile getirdiği türden bir neşedir.Karanlık ve buz gibi bir neşe…

IV

Vücutları şanlı şerefli ölümlerle ortadan kaldırılsa da, ruhları zafere erişen tragedya kahramanlarının aksine Kafka’nın kahramanları ne vücutlarını nede ruhlarını huzura kavuşturamazlar hiçbir zaman. Hepsi zavallı bir görünüme sahip olan bu alelade insanlar alınyazılarının korkutucu ve şaşırtıcı başkalığı ve ifrat derecesindeki uysallıklarıyla da her nasıl olursa bayağılıktan kurtulabilirler.
Sanki de acıklı ve bilinmeyen bir evrende yaşayan bu başka adamlar tıpkı Bataille’in söylediği gibi ‘yenilen fakat bu yenilgileriyle anlam kazanan’ bir kader le önlerine çıkan bütün bir dünya da alınlarını vura vura yerleşmeye ve anlamsızlaşan bu dünya içerisinde bir uçuş hattı, bir kaçış çizgisi yada bir sızıntı noktası bulmak için en düşük dayanıklılık çizgisinde dururlar…
Prensleri sahneye koyan tragedyada her şey en büyük kötülük hatta ölüm bile soylu iken, Kafka’da böyle bir soyluluğa rastlanmaz. Onun asıl yaptığı bayağı insanların yaşamak, göğüslemek ve yerleşmek zorunda kaldıkları bir dünya da, görülmeye, ilgilenmeye, düşünmeye değer bulunmayan yaşamsal katmanların ve bu katmanların derinliklerinde kımıldayan insanlığın genel halinin zeka açısından gülünç kalp açısından da acıklı taraflarını göstermektir…

V

‘Yazın uğraşı üstünde yoğunlaşmak için en uygun zaman, bencil ve hesapçı ilkenin aşırı güçlendiği zamandır. Çünkü böyle zamanlarda dış yaşamın nesnelerinde bir yığılma gerçekleşir ve bu yığılma, nesneleri insanın doğal yasaların egemenliği altına alabilme yeteneğini aşar.’ Diyor E.Fischer.
Kafka işte tam da böyle bir durumu, nesnelerin insana hayret veren gücünü, insan varlığının nesneleşmiş, yabancılaşmış bir dış dünya ve kendi derinlikleri içine sürülmüş bir ego biçiminde iki parçaya ayrılışını korku ve dehşet içinde yaşadı.
‘Dış saat ile iç saat birbirini tutmuyor’ der Kafka. ‘Dıştaki saat duraklamalarla kendi alışılmış yörüngesinde ilerliyor, iki farklı dünyanın birbirinden ayrılmasından başka ne olabilir ki, ve bunlar ayrılıyor yada birbirinde korkunç bir biçimde kopuyor…’
Yaşadığı hayatın ona sunduğu her şeye karşı yoğun bir memnuniyetsizlik besleyen, henüz memnunken bile memnun olmamayı dileyen ve zamanın ve geleceğin ulaşabileceği bütün olanaklarına başvurarak kendini büyük bir umutsuzluğun kucağına sürükleyen Kafka’nın yapıtı, birbirinden kopan bu iki dünyayı birbirinin önüne açarak gösterebilme çabasıyla da her iki dünya için tam kopma noktasında koparılan bir çığlık gibidir…
Daha 1910 yılında bir dehşetli gözlemden; ‘…gezegenlere doğrultulan teleskopları andıran bir gözlemden…’ söz eder Kafka. İnsanın kendisine yönelttiği böyle bir gözlem karşısında ise ego kendisini hemen hiç bulamaz, ancak kaybeder.
İşte Kafka’nın ‘Şato’dan ‘Dava’ya, ‘Amerika’dan ‘Değişim’e kadar ‘Şeytan’a Hizmet’ olarak değerlendirdiği yazınsal serüveninin özü, bu yitirilişin sonucunda bir alınyazısı olarak insana sunulan dünyayı ve bu dünyayı insanın elinden alarak ona yabancılaştıran bütün olguları anlama ve açıklama çabasıdır…
Fakat yinede bu çaba onun küçük adamının alabildiğine acımasız ve anlamsız bir dünyanın tam ortasında gerçekleştirdiği bir çabadır…
Bu yüzden de onun eseri, Pascal’ın ‘…Bu sonsuz uzayların sesizliği beni dehşete düşürüyor…’ sözüne tamda uygun düşer. ‘İnsan’ der Pascal ‘…kendi mertebesi neresidir, bilmez. Besbelli ki yolunu şaşırmıştır. Düştüğü yeri karanlıklar içerisinde arar durur, ama nafile arar, bulamaz…’
Evet nafile bir arayışın zavallı kahramanları ve onların alınyazısıdır sanki de Kafka’nın yapıtı.
Yoksa Garaudy’nin söylediği gibi, onda İsrail’in son peygamberini arayan dinbilimcilerden, onu kemirici bir karamsarlık içinde yıkılmaya yüz tutmuş bir küçük burjuva ve az çok bir asi olarak gören Marksistlere, Sisyphe’nin akıl almaz çabasına yakın gören varoluşçulardan, Heideger’den apartma bunaltılı varsayımlara, çağdaş Oedipus’ a benzetenlere ve hatta onda bir ince hastalık’ın etkilerini arayan doktorlara kadar çeşitlenen bir yorum bolluğunun indirgemeci yaklaşımlarıyla anlamak mümkün değildir Kafka’yı…
Çünkü bir ölçüde bütün bunları da içermekle beraber, yeryüzünün ve gökyüzünün içinde tek bir dünyayı oluşturduğu özgün bir yaşamın imgesidir Kafka’nın yapıtı.
Belki de bütün sınırları zorlayarak kurduğu bu imgesel bütünle, değiştirilmiş ve dönüştürülmüş dilinin farkına varan bir garip ‘Babil Adamı’dır Kafka…

Ve onun eseri de bir bakıma, kendi alnına yazdığı 20.yüzyılın alınyazısı gibidir…

Kaynakça

• K.Wagenbach/Özyaşamöyküsü/ K.Şipal / Cem Yay.
• R. Garaudy /Picasso,S.J.Perse,Kafka/M.H.Doğan/ Payel Yay.
• M.Kundera/Roman Sanatı/ A.Bora/Can Yay.
• E.Fischer/Kafka/ A.Cemal/Kavram Yay.
• Deleuze/Guattari/Minör Bir Edebiyat/Ö.Uçkan,I.Ergüden/YKY
• M.Brod/Kafka’da İnanç…/K.Şipal/ Cem Yay.
• G.Janouch/Kafka ile Konuşmalar/K.Şipal/Cem Yay.
• M.Sperber/Parçalanmış Gerçeklik/ A.Cemal/ Can Yay.
• J.L.Borges/Kafka / Akbaba/K.Şipal, A.K.Bayram Dost Kitabevi
• A.Manguel/Okumanın Tarihi/ F.Elioğlu/YKY
• D.Pearce/Kafka ve Dante/ E.Gürol/Cep Dergi(5)Varlık
• M.Blanchot/Yazınsal Uzam / S.Ü.Kasar/YKY
• E.Canetti/Öbür Dava/K.Şipal/Cem Yay.
• H.Hesse/Kafka: Yalnız Bir…/A.Cemal/ Kitaplık (9) YKY
• B.Schultz/Kafkanın Davasına… /E. Özdoğan/Kitaplık (53) YKY
• F.Kafka/Mavi Oktav Defterleri/O.Çakmakçı/Bordo-Siyah
• F.Kafka/Aforizmalar/O.Çakmakçı /Bordo-Siyah

Şahin Torun

Elif Şafak

Ne vakit yazamamaktan, yazmaya yeterince zaman ayıramamaktan şikâyet etse içimde bir ses, Franz Kafka’yı hatırlatıyorum kendime. Keza gene ne vakit “okumayı çok seviyorum sevmesine de kitap okumaya bir türlü vakit bulamıyorum” diyen birine rastlasam gene Kafka düşüyor aklıma.

Bütün gün ışıksız havasız bir ofiste çalışan, bürokrasinin kuru, kasvetli yapısı içinde soluk almaya çalışan, akşam yorgun argın evine dönen, yemek yiyip ortalığı toparladıktan sonra ancak gece saat on birde yazı masasının başına oturan ve sadece o daracık zaman aralığında yazan, yazabilen ve bugün dünya edebiyatının şüphesiz en büyüklerinden biri addedilen Kafka’yı. Edebiyat tarihinin belki de en çok merak edilen, en çok saygı duyulan yazarı ve bunca sene, bunca kitap, makale, inceleme sonra bile bir yanıyla muamma. Hep muamma.

Bir adam. İnce yapılı, uzun boylu, yakışıklıca. Bir adam, şık giyimli, bakımlı, atletik, zeki, duyarlı, meraklı, hem hayat hem ölüm dolu, mizah dolu, kasvet dolu, iyi bir yüzücü, vejetaryen. Ev ve işyeri arasına sıkışıp kalmayan bir adam. Şehrin dar sokaklarına, karanlık yapılarına dalmayı seven, kapalı korunaklı bir kavanozda yaşamayı hiç beceremeyen. Fotoğraflarında hiç gülmeyen bir adam.

Prag gibi küçük ve dar bir edebiyat sahnesinde var olmaya çabalayan bir avuç yazar. Birbirini kıskanan, birbirini çekemeyen, bol bol dedikodu yapan edebiyatçılar. 1911 tarihli günlüklerinde Kafka dönemin ünlü yazarları hakkındaki fikirlerini yazar. Bunlardan bir tanesi bile onun diğer edebiyatçıları nasıl kıskandığını anlamaya yeter. “Werfel’den tek kelimeyle nefret ediyorum. Sadece edebiyat sahasındaki başarılarını kıskandığım için değil. Kıskanıyorum zaten. Üstüne üstelik sağlıklı, genç ve bir de zengin. Ben değilim.” Kafka’nın kıskançlıkları diğer yazarlarla sınırlı değildir. Âşık olduğu kadınlara da yansıtır içindeki talepkâr, kaprisli, mızmız oğlan çocuğunu. Uzun zaman Milena, daha sonra Felice ile mektuplaşmaları. Sevdiği kadınları bir sembol gibi algılar adeta. Onlardan uzun, derin mektuplar bekler daima. Alamadığında sinirlenir, tepki gösterir. Hepimiz gibi bencil, hepimiz kadar çelişkilerle yüklü 20. yüzyıl başında Prag’da bir yalnız adam.

Kronolojik bir seyir içine yerleştirip baktığımızda ardılı çok fazla ama öncülü yok. Kafka gibi yazmaya çalışan çok yazar çıktı hem Türkiye’de hem dünyada. Ama Kafka’yı önceleyen bir yazar yok ne içerik ne de üslupta. Bu yüzden hep az biraz “gökten zembille inmiş” addedilir. Diğer yazarların öncüllerini ve ardıllarını saptamak daha kolay iken o bir başına durur dikilir edebiyat haritasında, yalnız ve yabancı, daima yabani…

Kendinizi Kafka’nın yakın arkadaşı Max Brod’un yerine koyun. Dostunuz bir yazar. Ama sıradan bir yazar değil. Dostunuz Kafka. Ve ölüm döşeğinde vasiyetini hazırlarken bir madde ekliyor. Sizden bir ricası var. Dostunuz o öldükten sonra yazılarını yakmanızı istiyor. Brod, Kafka’nın bu vasiyetini yerine getirmedi. Getirmediği için edebiyat dünyası ona müteşekkir ama bir o kadar da eleştirel. “Zor da olsa Kafka’nın isteğine saygı duymalıydı” diyenler oldu. Brod’un buna cevabı şöyle oldu: “Kafka benden yazılarını yakmamı istedi; ama eğer bunu hakikaten isteseydi bu iş için beni değil, başkasını seçerdi. Beni yeterince tanıyordu. Yazılarını yakmaya gönlümün elvermeyeceğini bilecek

kaynak:http://pazar.zaman.com.tr/?hn=2699

Mehmet Altan


Bir zaman önce bir bilgi yarışmasında yarışmacılardan biri: -Nil Nehri nereye dökülür? sorusuna: -’Marmara’ya yanıtını vermişti... Ben bunu kulaklarıyla duymuş biriyim. * * * Demokratikleşmenin hız aldığı dönemlerde horlanmış yığınlar sisteme daha fazla entegre olmaya başlar. Bu, insanların yaşamı açısından son derece olumlu bir gelişmedir. Ancak demokratikleşme, toplumsal açıdan niteliğin yıprandığı, derinliğin kaybolduğu, üzüntü verici bir mahzuru da beraberinde getirir. Nil’in Marmara’ya döküldüğünü söyleyenler çoğalabilir... Yazı, çizi, düşünce, derinlik, rafine bir duygusallık açısından zor bir dönem başlamıştır. Sizin için değerli ve önemli olanın, büyük bir çoğunluğa fazla da bir şey demeyebileceğini düşünürsünüz. Hatta bunu bir yaşam gerçeği olarak yaşarsınız. * * * Üstelik... Türkiye nüfusu çok genç bir ülke... Nüfusun yüzde 70’i 35 yaşın altında. Bu genç yığınların hızlı bir değişim ve dönüşüm süreci, olumlu yanları yanında, olumsuz yanlarını da beraberlerinde taşıyor. Güncel hayatın hızı, entelektüel bir birikime rahatça galip gelmekte... Geçen hafta 125 yıl önce doğan, 84 yıl önce de ölen yazar Franz Kafka’ya ait ‘Kafkayyen’ adlı yazıyı yazarken, tüm bu mahzurların da farkındaydım. Nitekim Kafka’nın ölüm yıldönümüne ait pek bir yazıya da rastlamadım. Bir tek Taraf’ta benim kendi yazımın da yayınlandığı gün bir habere rastladım. Bu, Kafka’yla ilgili yeni yayınlanan İngilizce bir biyografideki, alışagelmiş iddiaların dışındaki yaklaşımlardan söz ediyordu. * * * Benim için esas sürpriz, perşembe günü bizim gazetenin web sayfasında Kafka’nın resmine ve nihayet sırlarının çözüleceğine ait müjdeli bir habere rastlamam oldu. Bu habere dönmeden önce geçen hafta ‘Kafkayyen’ başlıklı yazımın son bölümüne bir dönüş yapmak durumundayız. ‘Kafka çoğunlukla karanlık, donkişotvari bir hayalperest ve aile içindeki çekişmelerde garip davranan biri olarak bilinir... Fotoğraflarına baktığımızda ise ciddi ama yanakları çökmüş ve üzgün gözlerle bakan genç bir adam görürüz. 1919’da babasına yazdığı mektuplar, onun nasıl acılar çektiğinin tanıklığını yapar... Kriz anlarında, kendini sıfır noktasında hissettiği zamanlarda, hayal bile edilemeyecek eserler yaratan ama genelde bundan mükemmeliyetçi biri olduğu için hoşnut olmayan Kafka, pek çok sanatçı gibi bazı nevrozları olan zor bir insandı... Kafka, 41’inci doğum gününden kısa bir süre önce, 1924’te verem hastalığı nedeniyle hayatını kaybetti. Kafka, ölmeden önce yakın arkadaşı Max Brod’a verdiği vasiyetinde tüm yazdıklarının imha edilmesini istemişti. Ancak Brod, Kafka’nın ölümünün ardından gelecek nesilleri düşünerek yazarın eserlerini yayımlamaya başladı. Çok da iyi etti...’ * * * Perşembe günü star’ın web sayfasındaki BBC’den alınmış haber, tam da geçen haftaki yazımı bıraktığım noktadan devam ediyordu: ‘Yazar Franz Kafka’ya ait daha önce görülmemiş belgeler ölümünden 84 yıl sonra gün ışığına çıkıyor. Edebiyat tarihçileri şimdi heyecanla bu belgelerin incelenmesiyle yazar hakkında daha çok şey öğrenebilmeyi umuyor. Belgeler yıllardır Kafka’nın edebiyat yönetmeni Max Brod’un eski sekreterinin Tel Aviv’deki evinde saklıydı. Franz Kafka 41 yaşında veremden ölmeden önce, bütün el yazmalarının yakılmasını vasiyet etmişti. Fakat, dostu ve edebiyat yönetmeni Max Brod, bu vasiyeti yerine getirmedi. Sonuç, soyutlanmışlık, baskı ve umutsuzluğun egemen olduğu Şato, Dava, Değişim gibi romanlar oldu.’ * * * ‘Yayımlanan eserler, aslında Kafka hiç bir kitabını tamamlamadığı için birçok bakımdan Max Brod’un da rötuşlarını taşır. Örneğin Şato’yu bir cümlenin ortasında bırakıvermiştir Kafka. İşte şimdi gün ışığına çıkan el yazması notların büyük heyecan yaratmasının sebebi de bu. Çok değerli ipuçları içeriyor olabilecekleri düşünülüyor. Bu belge ve notlar 1939 yılında, Almanların işgalinden hemen önce iki bavulla Prag’dan kaçırılmıştı.’ * * * ‘Son 40 yıldır da Brod’un sekreteri Esther Hoffe’nin Kudüs’teki evindeydiler. Ama 101 yaşına kadar yaşayan Hoffe, inatla bunları kimseye göstermemekte direnmişti. Uzmanlar, yaşlı kadının yaşadığı evdeki rutubet, beslediği çok sayıdaki kedi ve köpeğin bu eski ve kıymetli belgelere büyük zarar vermiş hatta onları tamamıyla tahrip etmiş olabileceğini söylüyorlardı. Şimdi Kafka uzmanları Kafka’nın yarattığı kahramanların yaşadığına benzer bir gerilim içinde, belgeleri görebilecekleri günü bekliyorlar.’ * * * Tabii Franz Kafka’ya star’da rastlamak benim için bir sürprizdi. Sayfanın seyrini gösteren ‘en çok okunanlar listesi’ne bu haber girebilseydi, sevincim daha da şahlanacaktı. Ama web okurlarının ilgisine bu oranda mazhar olamadı... Gene de Franz Kafka’ya, bu kez ölüm yıldönümünde star’ın web sayfasında rastlamak, beni heyecanlandırmakla kalmadı, yazıyı yazmaya çalıştığım bu yaz sıcağında serinletti de...